افزایش سرمایه از آورده نقدی چیست؟

0


افزایش سرمایه از آورده نقدی چیست؟

منتشر شده در 1405/03/24

افزایش سرمایه از آورده نقدی یکی از مهم‌ترین رویدادهایی است که سهامداران در بورس ایران با آن روبه‌رو می‌شوند. اگر سهامدار یک شرکت بورسی باشید، احتمال دارد در مقطعی با اطلاعیه‌ای مواجه شوید که شرکت قصد دارد از محل آورده نقدی و مطالبات حال‌شده سهامداران افزایش سرمایه بدهد. در این وضعیت، اصطلاحاتی مثل حق تقدم، مهلت استفاده از حق تقدم، واریز ارزش اسمی، فروش حق تقدم استفاده‌نشده و ثبت افزایش سرمایه زیاد شنیده می‌شود.

من فرشاد مصفا هستم و در این مقاله تلاش می‌کنم افزایش سرمایه از آورده نقدی را به زبان ساده، دقیق و کاربردی توضیح بدهم؛ طوری که اگر سهامدار عادی هستید، بدانید دقیقاً چه اتفاقی می‌افتد، چه انتخاب‌هایی دارید و کجاها باید مراقب باشید.

افزایش سرمایه از آورده نقدی یعنی چه؟

افزایش سرمایه از آورده نقدی یعنی شرکت برای تأمین منابع مالی جدید، از سهامداران فعلی خود پول دریافت می‌کند و در مقابل، به آن‌ها سهام جدید می‌دهد.

در این روش، شرکت به جای اینکه وام بگیرد یا دارایی‌های خود را تجدید ارزیابی کند، از سهامدارانش می‌خواهد متناسب با درصد مالکیت خود، در تأمین مالی شرکت مشارکت کنند. این مشارکت معمولاً از طریق پرداخت ارزش اسمی هر سهم انجام می‌شود.

در بورس ایران، ارزش اسمی هر سهم معمولاً 100 تومان است. یعنی اگر شما بخواهید حق تقدم خود را به سهم تبدیل کنید، معمولاً باید به ازای هر حق تقدم، 100 تومان به حساب شرکت واریز کنید؛ مگر اینکه در اطلاعیه شرکت شرایط خاص دیگری اعلام شده باشد.

چرا شرکت‌ها از محل آورده نقدی افزایش سرمایه می‌دهند؟

شرکت‌ها معمولاً زمانی سراغ افزایش سرمایه از آورده نقدی می‌روند که به پول جدید نیاز داشته باشند. این نیاز می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد، از جمله:

تأمین سرمایه در گردش

اجرای طرح‌های توسعه‌ای

خرید ماشین‌آلات یا تجهیزات جدید

اصلاح ساختار مالی

کاهش بدهی‌های بانکی

تأمین مالی پروژه‌های نیمه‌تمام

افزایش ظرفیت تولید

از نگاه شرکت، این روش می‌تواند جایگزینی برای دریافت تسهیلات بانکی باشد. البته از نگاه سهامدار، موضوع باید با دقت بررسی شود. هر افزایش سرمایه‌ای لزوماً خوب نیست. اگر شرکت برنامه مشخص، سودآور و قابل دفاعی برای منابع جدید نداشته باشد، افزایش سرمایه ممکن است ارزش خاصی برای سهامدار ایجاد نکند.

حق تقدم سهام چیست؟

وقتی شرکت از محل آورده نقدی افزایش سرمایه می‌دهد، سهامداران فعلی نسبت به خرید سهام جدید اولویت دارند. این اولویت را حق تقدم می‌گویند.

حق تقدم یعنی اگر شما قبل از مجمع فوق‌العاده سهامدار شرکت بوده‌اید، این حق را دارید که متناسب با تعداد سهامی که دارید، در افزایش سرمایه شرکت شرکت کنید و سهم جدید بگیرید.

مثلاً فرض کنید شما 10,000 سهم از یک شرکت دارید و شرکت افزایش سرمایه 50 درصدی از محل آورده نقدی تصویب می‌کند. در این حالت، شما معمولاً 5,000 حق تقدم دریافت می‌کنید. اگر بخواهید این حق تقدم‌ها را به سهم عادی تبدیل کنید، باید برای هر حق تقدم 100 تومان به حساب شرکت واریز کنید.

پس در این مثال، مبلغ پرداختی شما می‌شود:

5,000 حق تقدم ضربدر 100 تومان، یعنی 500,000 تومان.

نماد حق تقدم چگونه نمایش داده می‌شود؟

در بورس ایران، نماد حق تقدم معمولاً با اضافه شدن حرف «ح» به انتهای نماد اصلی نمایش داده می‌شود.

مثلاً اگر نماد اصلی یک شرکت «فملی» باشد، حق تقدم آن ممکن است با نمادی شبیه «فملیح» نمایش داده شود.

این نماد حق تقدم برای مدت محدودی قابل معامله است. یعنی شما می‌توانید در دوره مشخصی، حق تقدم خود را در بازار بفروشید یا اگر قصد دارید سهامدار بمانید، مبلغ اسمی را واریز کنید تا حق تقدم شما بعداً به سهم عادی تبدیل شود.

مراحل افزایش سرمایه از آورده نقدی

برای اینکه موضوع روشن‌تر شود، بهتر است روند افزایش سرمایه از آورده نقدی را مرحله‌به‌مرحله ببینیم.

پیشنهاد افزایش سرمایه توسط هیئت‌مدیره

ابتدا هیئت‌مدیره شرکت پیشنهاد افزایش سرمایه را مطرح می‌کند. در این پیشنهاد، درصد افزایش سرمایه، محل افزایش سرمایه و دلیل آن مشخص می‌شود.

در این مرحله، شرکت باید توضیح دهد که چرا به منابع مالی جدید نیاز دارد و قرار است پول دریافتی از سهامداران را کجا مصرف کند.

اظهارنظر حسابرس و بازرس قانونی

بعد از پیشنهاد هیئت‌مدیره، حسابرس و بازرس قانونی شرکت گزارش را بررسی می‌کنند. این گزارش برای سهامداران مهم است، چون نشان می‌دهد آیا دلایل شرکت برای افزایش سرمایه از نظر حسابرس قابل قبول بوده یا نه.

البته تأیید حسابرس به این معنا نیست که افزایش سرمایه حتماً برای سهامدار سودآور خواهد بود. حسابرس بیشتر از زاویه رعایت مقررات، مستندات و وضعیت مالی شرکت موضوع را بررسی می‌کند.

دریافت مجوز از سازمان بورس

در مرحله بعد، شرکت باید از سازمان بورس مجوز افزایش سرمایه بگیرد. بدون این مجوز، شرکت نمی‌تواند افزایش سرمایه را اجرا کند.

سهامداران می‌توانند اطلاعیه‌های مربوط به افزایش سرمایه را در سامانه کدال مشاهده کنند. کدال منبع رسمی اطلاع‌رسانی شرکت‌های بورسی است و برای تصمیم‌گیری باید به آن توجه کرد، نه شایعات کانال‌ها و گروه‌ها.

برگزاری مجمع عمومی فوق‌العاده

بعد از دریافت مجوز، شرکت مجمع عمومی فوق‌العاده برگزار می‌کند. در این مجمع، سهامداران درباره افزایش سرمایه تصمیم‌گیری می‌کنند.

اگر افزایش سرمایه تصویب شود، سهامدارانی که در زمان برگزاری مجمع مالک سهم هستند، مشمول دریافت حق تقدم می‌شوند.

نکته مهم این است که اگر قبل از مجمع سهم را فروخته باشید، دیگر حق تقدم به شما تعلق نمی‌گیرد. اما اگر در زمان مجمع سهامدار باشید، حتی اگر بعداً سهم اصلی را بفروشید، حق تقدم همچنان برای شما باقی می‌ماند.

بازگشایی سهم بعد از مجمع

بعد از مجمع، نماد اصلی شرکت بازگشایی می‌شود و قیمت سهم معمولاً متناسب با درصد افزایش سرمایه تعدیل می‌شود.

این کاهش ظاهری قیمت به معنی ضرر مستقیم سهامدار نیست. چون در کنار سهم اصلی، حق تقدم هم به دارایی سهامدار اضافه می‌شود. اما ارزش نهایی دارایی شما به رفتار بازار، وضعیت شرکت و تصمیم خودتان درباره حق تقدم بستگی دارد.

دوره پذیره‌نویسی حق تقدم

بعد از تصویب افزایش سرمایه، شرکت مهلتی برای استفاده از حق تقدم تعیین می‌کند. این مهلت معمولاً 60 روز است و ممکن است با مجوز سازمان بورس تمدید شود.

در این دوره، سهامدار دو انتخاب اصلی دارد:

حق تقدم را بفروشد

مبلغ اسمی را واریز کند و حق تقدم را به سهم تبدیل کند

اگر هیچ کاری نکند، حق تقدم او بعداً توسط شرکت به عنوان حق تقدم استفاده‌نشده فروخته می‌شود.

سهامدار در افزایش سرمایه از آورده نقدی چه انتخاب‌هایی دارد؟

در افزایش سرمایه از آورده نقدی، سهامدار باید تصمیم بگیرد. بی‌تصمیمی در اینجا می‌تواند باعث قفل شدن پول یا از دست رفتن فرصت شود.

انتخاب اول: پرداخت مبلغ اسمی و تبدیل حق تقدم به سهم

اگر به آینده شرکت اعتماد دارید و می‌خواهید درصد مالکیت خود را حفظ کنید، می‌توانید مبلغ اسمی حق تقدم را واریز کنید.

در این حالت، باید اطلاعیه شرکت را در کدال بخوانید و شماره حساب، شناسه پرداخت، مهلت واریز و روش ارسال مدارک را بررسی کنید. بعضی شرکت‌ها فرایند آنلاین دارند، بعضی دیگر هنوز از روش‌های قدیمی‌تر استفاده می‌کنند.

بعد از واریز وجه، حق تقدم شما بلافاصله به سهم عادی تبدیل نمی‌شود. این فرایند ممکن است چند ماه زمان ببرد. تا زمان ثبت افزایش سرمایه، ممکن است امکان فروش آن سهم‌های جدید را نداشته باشید.

اینجا یکی از اشتباهات رایج سهامداران تازه‌کار اتفاق می‌افتد. فکر می‌کنند امروز پول را واریز می‌کنند و چند روز بعد سهم قابل معامله می‌شود. در عمل، تبدیل حق تقدم به سهم عادی ممکن است زمان‌بر باشد.

انتخاب دوم: فروش حق تقدم در بازار

اگر نمی‌خواهید پول جدید وارد شرکت کنید یا درباره آینده شرکت مطمئن نیستید، می‌توانید حق تقدم خود را در بازار بفروشید.

حق تقدم مثل سهم معامله می‌شود، اما محدودیت زمانی دارد. یعنی بعد از پایان مهلت پذیره‌نویسی، دیگر مثل قبل قابل معامله نیست.

فروش حق تقدم برای سهامداری مناسب است که نمی‌خواهد نقدینگی جدید پرداخت کند یا می‌خواهد پول خود را سریع‌تر آزاد کند.

البته قیمت حق تقدم همیشه دقیقاً معادل اختلاف قیمت سهم اصلی و ارزش اسمی نیست. عرضه و تقاضا، انتظارات بازار، نقدشوندگی و زمان باقی‌مانده تا پایان مهلت پذیره‌نویسی روی قیمت آن اثر می‌گذارد.

انتخاب سوم: هیچ اقدامی نکردن

اگر سهامدار نه حق تقدم را بفروشد و نه مبلغ اسمی را واریز کند، حق تقدم او به حق تقدم استفاده‌نشده تبدیل می‌شود.

در این حالت، شرکت بعد از پایان مهلت پذیره‌نویسی، حق تقدم‌های استفاده‌نشده را از طریق بازار به فروش می‌رساند و پس از کسر هزینه‌ها، مبلغ حاصل را به حساب سهامدار واریز می‌کند.

این گزینه همیشه بد نیست، اما معمولاً بهترین انتخاب هم نیست. چون زمان دریافت پول ممکن است طولانی شود و شما کنترلی روی قیمت فروش ندارید. در بازارهای پرنوسان، همین موضوع می‌تواند تفاوت قابل توجهی ایجاد کند.

فرمول محاسبه قیمت سهم بعد از افزایش سرمایه از آورده نقدی

برای درک بهتر موضوع، باید بدانیم قیمت تئوریک سهم بعد از افزایش سرمایه چگونه محاسبه می‌شود.

فرمول ساده آن به این شکل است:

قیمت تئوریک سهم بعد از افزایش سرمایه برابر است با مجموع قیمت سهم قبل از مجمع به اضافه مبلغ آورده متناسب، تقسیم بر تعداد سهام جدید نسبت به قبل.

اجازه بدهید با مثال توضیح بدهم.

فرض کنید قیمت سهم قبل از مجمع 1,000 تومان است و شرکت 100 درصد افزایش سرمایه از محل آورده نقدی دارد. یعنی به ازای هر یک سهم، یک حق تقدم به سهامدار تعلق می‌گیرد. برای تبدیل هر حق تقدم به سهم، باید 100 تومان پرداخت شود.

قیمت تئوریک سهم بعد از افزایش سرمایه تقریباً می‌شود:

1,000 تومان به اضافه 100 تومان، تقسیم بر 2

نتیجه می‌شود 550 تومان.

در این مثال، سهامدار قبلاً یک سهم 1,000 تومانی داشته است. بعد از افزایش سرمایه، یک سهم با قیمت تئوریک 550 تومان و یک حق تقدم دارد که اگر 100 تومان پرداخت کند، به سهم تبدیل می‌شود.

باید تأکید کنم این قیمت، تئوریک است. بازار ممکن است سهم را بالاتر یا پایین‌تر از این عدد معامله کند.

آیا افزایش سرمایه از آورده نقدی باعث سود سهامدار می‌شود؟

افزایش سرمایه از آورده نقدی به خودی خود سود ایجاد نمی‌کند. این نکته را صریح بگویم: اگر شرکتی فقط تعداد سهام را زیاد کند، اما نتواند با پول جدید سودآوری بهتری بسازد، ارزش واقعی خاصی خلق نشده است.

سود سهامدار زمانی ایجاد می‌شود که شرکت بتواند منابع جذب‌شده را درست مصرف کند. مثلاً طرح توسعه‌ای اجرا کند که فروش و سود شرکت را بالا ببرد، بدهی پرهزینه را کاهش دهد یا ظرفیت تولید را به شکل اقتصادی افزایش دهد.

اما اگر شرکت برای جبران ضعف‌های عملیاتی، پرداخت بدهی‌های انباشته یا ادامه فعالیتی کم‌بازده از سهامداران پول بگیرد، افزایش سرمایه ممکن است جذاب نباشد.

پس سؤال درست این نیست که «افزایش سرمایه خوب است یا بد؟» سؤال درست این است:

شرکت با پول سهامداران چه کاری می‌خواهد انجام دهد و آیا این کار بازدهی قابل دفاع دارد؟

مزایای افزایش سرمایه از آورده نقدی

افزایش سرمایه از آورده نقدی می‌تواند مزایایی داشته باشد، به شرطی که شرکت برنامه قابل اتکا داشته باشد.

ورود پول واقعی به شرکت

در این روش، برخلاف تجدید ارزیابی دارایی‌ها، پول جدید وارد شرکت می‌شود. این موضوع می‌تواند برای شرکت‌هایی که نیاز به نقدینگی دارند مفید باشد.

اگر شرکت بتواند این پول را در مسیر سودآور استفاده کند، اثر آن می‌تواند در عملکرد آینده دیده شود.

کاهش وابستگی به وام بانکی

گاهی شرکت با افزایش سرمایه از آورده نقدی می‌تواند بدهی بانکی خود را کاهش دهد یا کمتر سراغ تسهیلات گران‌قیمت برود. این موضوع ممکن است هزینه مالی شرکت را پایین بیاورد.

برای شرکت‌هایی که بخش قابل توجهی از سودشان صرف هزینه مالی می‌شود، این نکته اهمیت دارد.

حفظ درصد مالکیت سهامداران فعلی

حق تقدم باعث می‌شود سهامداران فعلی بتوانند درصد مالکیت خود را حفظ کنند. اگر شما در افزایش سرمایه شرکت نکنید و حق تقدم خود را هم نگه ندارید، درصد مالکیت شما در شرکت کاهش پیدا می‌کند.

البته کاهش درصد مالکیت همیشه مشکل‌ساز نیست، اما برای سهامداران عمده و کسانی که نگاه بلندمدت دارند، موضوع مهمی است.

تأمین مالی طرح‌های توسعه‌ای

اگر شرکت پروژه‌ای سودآور داشته باشد، افزایش سرمایه از آورده نقدی می‌تواند مسیر رشد آن را هموار کند. در چنین حالتی، سهامدار با پرداخت آورده جدید، در رشد آینده شرکت مشارکت می‌کند.

اما باز هم باید واقع‌بین بود. هر طرح توسعه‌ای روی کاغذ جذاب به نظر می‌رسد. مهم این است که شرکت سابقه اجرای موفق، بازار فروش مناسب و توان مدیریتی داشته باشد.

معایب و ریسک‌های افزایش سرمایه از آورده نقدی

این روش بدون ریسک نیست. سهامدار باید قبل از تصمیم‌گیری، نقاط ضعف آن را هم ببیند.

نیاز به پرداخت پول جدید

در افزایش سرمایه از آورده نقدی، سهامدار برای حفظ موقعیت خود باید پول جدید پرداخت کند. اگر نقدینگی کافی نداشته باشد، ممکن است مجبور شود حق تقدم را بفروشد.

این موضوع مخصوصاً برای سهامدارانی مهم است که بخش زیادی از سرمایه‌شان درگیر سهم است و نقدینگی آزاد ندارند.

طولانی بودن فرایند تبدیل حق تقدم به سهم

یکی از ایرادهای مهم این روش، زمان‌بر بودن فرایند ثبت افزایش سرمایه است. ممکن است چند ماه طول بکشد تا حق تقدم به سهم عادی تبدیل شود.

در این مدت، پول سهامدار عملاً درگیر است و امکان فروش سریع سهام جدید را ندارد. در بازارهای پرنوسان، این موضوع ریسک مهمی محسوب می‌شود.

احتمال استفاده نامناسب از منابع

اگر شرکت منابع جدید را درست مدیریت نکند، آورده سهامداران تبدیل به ارزش افزوده نمی‌شود. بعضی شرکت‌ها افزایش سرمایه می‌دهند، اما بعد از مدتی عملکردشان تغییر محسوسی نمی‌کند.

به همین دلیل باید گزارش توجیهی هیئت‌مدیره، صورت‌های مالی، سابقه مدیریت و وضعیت صنعت را بررسی کرد.

کاهش جذابیت در صورت نبود چشم‌انداز سودآوری

اگر شرکت زیان‌ده باشد یا حاشیه سود ضعیفی داشته باشد، افزایش سرمایه از آورده نقدی باید با دقت بیشتری بررسی شود. بعضی افزایش سرمایه‌ها بیشتر برای بقا هستند تا رشد. این دو تفاوت زیادی دارند.

شرکتی که برای توسعه سودآور پول می‌گیرد با شرکتی که برای پوشاندن مشکلات مالی پول می‌گیرد، یکسان نیست.

تفاوت افزایش سرمایه از آورده نقدی با سود انباشته

در افزایش سرمایه از سود انباشته، سهامدار پولی پرداخت نمی‌کند. شرکت از سودهای انباشته‌شده قبلی خود سرمایه را افزایش می‌دهد و به سهامداران سهام جایزه می‌دهد.

اما در افزایش سرمایه از آورده نقدی، سهامدار باید برای تبدیل حق تقدم به سهم، مبلغ اسمی پرداخت کند.

از نظر ورود نقدینگی، تفاوت مهمی وجود دارد. در سود انباشته، پول جدیدی وارد شرکت نمی‌شود. اما در آورده نقدی، شرکت واقعاً منابع مالی جدید جذب می‌کند.

تفاوت افزایش سرمایه از آورده نقدی با تجدید ارزیابی دارایی‌ها

در تجدید ارزیابی دارایی‌ها، شرکت ارزش دارایی‌های خود مثل زمین، ساختمان یا ماشین‌آلات را به‌روز می‌کند و از این محل سرمایه را افزایش می‌دهد.

در این روش هم معمولاً پولی از سهامدار دریافت نمی‌شود. اما نکته مهم این است که تجدید ارزیابی الزاماً به معنی بهبود جریان نقدی یا سودآوری شرکت نیست.

در مقابل، افزایش سرمایه از آورده نقدی می‌تواند نقدینگی واقعی ایجاد کند. اما بار مالی آن روی سهامدار است، چون باید پول پرداخت کند.

از کجا بفهمیم افزایش سرمایه از آورده نقدی خوب است یا نه؟

برای قضاوت درباره یک افزایش سرمایه، باید چند عامل را بررسی کرد.

هدف افزایش سرمایه

اولین سؤال این است که شرکت پول را برای چه می‌خواهد. اگر هدف، اجرای طرحی مشخص با بازدهی قابل دفاع باشد، موضوع می‌تواند جذاب باشد. اگر هدف مبهم باشد، باید محتاط بود.

گزارش توجیهی هیئت‌مدیره را بخوانید. شرکت باید توضیح دهد منابع حاصل از افزایش سرمایه دقیقاً کجا مصرف می‌شود.

وضعیت سودآوری شرکت

شرکتی که سودآوری پایدار دارد، معمولاً شانس بیشتری برای استفاده مؤثر از منابع جدید دارد. اما شرکتی که چند سال زیان‌ده بوده، باید دقیق‌تر بررسی شود.

افزایش سرمایه برای شرکت زیان‌ده همیشه بد نیست، اما نیاز به تحلیل جدی‌تری دارد.

سابقه مدیریت

مدیریت شرکت بسیار مهم است. اگر مدیران قبلاً وعده‌های زیادی داده‌اند و اجرا نکرده‌اند، نباید صرفاً به گزارش‌های خوش‌بینانه اعتماد کرد.

در بازار مالی، سابقه رفتار شرکت‌ها اهمیت زیادی دارد.

وضعیت صنعت

حتی اگر شرکت برنامه خوبی داشته باشد، وضعیت صنعت هم باید مناسب باشد. مثلاً اگر تقاضای بازار برای محصولات شرکت ضعیف باشد، توسعه ظرفیت تولید لزوماً به سودآوری منجر نمی‌شود.

قیمت سهم و ارزش‌گذاری

گاهی یک افزایش سرمایه از نظر عملیاتی خوب است، اما قیمت سهم در بازار بیش از حد رشد کرده و ریسک خرید بالا رفته است. نباید صرفاً به خبر افزایش سرمایه واکنش هیجانی نشان داد.

ارزش‌گذاری سهم، نسبت قیمت به سود، وضعیت دارایی‌ها، جریان نقدی و چشم‌انداز شرکت باید بررسی شود.

اشتباهات رایج سهامداران در افزایش سرمایه از آورده نقدی

در تجربه‌ای که از سال 93 در بازارهای مالی و مشاوره سرمایه‌گذاری داشته‌ام، چند اشتباه را زیاد دیده‌ام.

خرید سهم فقط به خاطر افزایش سرمایه

بعضی افراد فقط به دلیل شنیدن خبر افزایش سرمایه، سهم می‌خرند. این کار اگر بدون تحلیل باشد، ضعیف و پرریسک است.

خبر افزایش سرمایه می‌تواند روی قیمت سهم اثر بگذارد، اما ارزش واقعی سهم به سودآوری و آینده شرکت بستگی دارد.

بی‌توجهی به مهلت حق تقدم

حق تقدم زمان محدود دارد. اگر سهامدار مهلت فروش یا واریز وجه را از دست بدهد، اختیار تصمیم‌گیری مستقیم را از دست می‌دهد.

همیشه اطلاعیه‌های کدال را بررسی کنید و تاریخ‌ها را یادداشت کنید.

تصور سود قطعی از افزایش سرمایه

افزایش سرمایه تضمین سود نیست. اگر کسی به شما گفت هر سهمی که افزایش سرمایه از آورده نقدی دارد، حتماً سود می‌دهد، حرف دقیقی نزده است.

بازار سرمایه با احتمال و تحلیل کار می‌کند، نه قطعیت.

واریز وجه بدون بررسی شرکت

بعضی سهامداران حق تقدم را به سهم تبدیل می‌کنند، بدون اینکه بدانند شرکت چه وضعیتی دارد. این کار منطقی نیست.

اگر شرکت آینده روشنی ندارد، شاید فروش حق تقدم تصمیم بهتری باشد. البته این موضوع نیاز به تحلیل موردی دارد.

قفل شدن نقدینگی را نادیده گرفتن

وقتی برای حق تقدم پول واریز می‌کنید، ممکن است چند ماه نتوانید سهم جدید را بفروشید. اگر به پولتان نیاز دارید، این نکته را جدی بگیرید.

حق تقدم استفاده‌نشده چیست؟

حق تقدم استفاده‌نشده مربوط به سهامدارانی است که در مهلت تعیین‌شده، نه حق تقدم را فروخته‌اند و نه مبلغ اسمی را واریز کرده‌اند.

بعد از پایان دوره پذیره‌نویسی، شرکت این حق تقدم‌ها را از طریق بازار می‌فروشد. سپس مبلغ حاصل، پس از کسر هزینه‌ها، به سهامداران پرداخت می‌شود.

مشکل اینجاست که زمان این فرایند ممکن است طولانی باشد و قیمت فروش هم در اختیار شما نیست. بنابراین اگر می‌خواهید کنترل بیشتری روی سرمایه خود داشته باشید، بهتر است قبل از پایان مهلت تصمیم بگیرید.

آیا خرید حق تقدم در بازار کار درستی است؟

خرید حق تقدم می‌تواند فرصت باشد، اما برای همه مناسب نیست.

کسی که حق تقدم می‌خرد باید بداند برای تبدیل آن به سهم، معمولاً باید 100 تومان دیگر به ازای هر حق تقدم پرداخت کند. همچنین باید زمان ثبت افزایش سرمایه و ریسک نقدشوندگی را در نظر بگیرد.

گاهی حق تقدم نسبت به سهم اصلی ارزان‌تر معامله می‌شود و می‌تواند جذاب باشد. اما گاهی این اختلاف قیمت به دلیل ریسک‌های واقعی است؛ مثل نزدیک بودن پایان مهلت پذیره‌نویسی، ابهام در ثبت افزایش سرمایه یا ضعف بنیادی شرکت.

پس خرید حق تقدم بدون محاسبه و بررسی، تصمیم حرفه‌ای نیست.

مثال ساده از افزایش سرمایه از آورده نقدی

فرض کنید شما 20,000 سهم از شرکت الف دارید. قیمت سهم قبل از مجمع 800 تومان است. شرکت اعلام می‌کند 50 درصد افزایش سرمایه از محل آورده نقدی دارد.

بعد از تصویب افزایش سرمایه، به شما 10,000 حق تقدم تعلق می‌گیرد.

حالا سه انتخاب دارید:

اگر بخواهید حق تقدم را به سهم تبدیل کنید، باید 10,000 ضربدر 100 تومان، یعنی 1,000,000 تومان واریز کنید.

اگر نمی‌خواهید پول پرداخت کنید، می‌توانید حق تقدم را در بازار بفروشید.

اگر هیچ کاری نکنید، شرکت بعداً حق تقدم استفاده‌نشده شما را می‌فروشد و مبلغ آن را پس از طی مراحل قانونی به شما پرداخت می‌کند.

در این مثال، تصمیم درست بستگی دارد به وضعیت شرکت، قیمت سهم، نقدینگی شما، زمان مورد انتظار برای ثبت افزایش سرمایه و استراتژی سرمایه‌گذاری‌تان.

قبل از تصمیم‌گیری چه چیزهایی را بررسی کنیم؟

قبل از اینکه درباره فروش یا تبدیل حق تقدم تصمیم بگیرید، این موارد را بررسی کنید:

گزارش توجیهی افزایش سرمایه در کدال

درصد افزایش سرمایه

محل دقیق مصرف منابع

وضعیت سودآوری شرکت

میزان بدهی‌ها و هزینه مالی

روند فروش و حاشیه سود

سابقه مدیریت در اجرای برنامه‌ها

نقدشوندگی سهم و حق تقدم

زمان باقی‌مانده تا پایان پذیره‌نویسی

نیاز شخصی شما به نقدینگی

اگر این موارد را بررسی نکنید، تصمیم شما بیشتر شبیه حدس زدن است تا سرمایه‌گذاری.

جمع‌بندی: افزایش سرمایه از آورده نقدی برای سهامدار چه معنایی دارد؟

افزایش سرمایه از آورده نقدی یعنی شرکت از سهامداران فعلی خود پول جدید دریافت می‌کند و در مقابل، به آن‌ها حق تقدم سهام می‌دهد. سهامدار می‌تواند حق تقدم را بفروشد، مبلغ اسمی را واریز کند و آن را به سهم تبدیل کند، یا هیچ اقدامی نکند و منتظر فروش حق تقدم استفاده‌نشده توسط شرکت بماند.

این نوع افزایش سرمایه زمانی می‌تواند ارزشمند باشد که شرکت برنامه مشخص و سودآور برای منابع جدید داشته باشد. اما اگر هدف شرکت مبهم باشد یا منابع جذب‌شده بازدهی مناسبی ایجاد نکند، افزایش سرمایه الزاماً به نفع سهامدار نیست.

نگاه من این است که افزایش سرمایه از آورده نقدی را نباید هیجانی تحلیل کرد. باید دید شرکت با پول سهامداران چه می‌کند، چقدر شفاف است، سابقه مدیریتی آن چگونه است و آیا قیمت فعلی سهم با واقعیت‌های شرکت همخوانی دارد یا نه.

خدمات تیم فرشاد مصفا

اگر برای مدیریت سرمایه خود در بورس نیاز به همراهی تخصصی دارید، می‌توانید صفحه خدمات سبدگردانی بورس تیم ما را ببینید:

سبدگردانی بورس

برای سرمایه‌گذاری و مدیریت دارایی در بازار ارزهای دیجیتال نیز خدمات سبدگردانی ارز دیجیتال ارائه می‌کنیم:

سبدگردانی ارز دیجیتال

همچنین در تیم فرشاد مصفا، استارتاپ حقوقی ما در حوزه مشاوره و وکالت فعال است و می‌توانید از طریق لینک زیر با خدمات حقوقی ما آشنا شوید:

مشاوره و وکالت حقوقی

درباره نویسنده

فرشاد مصفا هستم، مؤسس تیم سبدگردانی و استارتاپ حقوقی در زمینه مشاوره و وکالت. از سال 93 در حوزه بازارهای مالی، سرمایه‌گذاری و خدمات مشاوره‌ای فعالیت داشته‌ام. تحصیلات من کارشناسی ارشد مدیریت کارآفرینی از دانشگاه تهران است.

شبکه‌های اجتماعی من:

اینستاگرام:

https://www.instagram.com/farshadmosaffa/

یوتیوب:

https://youtube.com/@farshadmosaffa

لینکدین:

https://www.linkedin.com/in/farshad-mosaffa

توییتر یا X:

https://x.com/FarshadMosaffa