مزایا و معایب سود سهام سرمایه محور و نقدی محور چیست

منتشر شده در 1405/03/17

اگر بخواهم خیلی روشن و کاربردی بگویم، یکی از مهم ترین سوال هایی که برای سرمایه گذاران ایرانی پیش می آید این است که بین سود گرفتن به شکل نقدی و سود ساختن از محل رشد قیمت دارایی، کدام بهتر است. این سوال فقط برای بورس نیست. در ارز دیجیتال، صندوق ها، سهام شرکت ها و حتی بعضی مدل های سرمایه گذاری خصوصی هم همین دو نگاه وجود دارد.

من فرشاد مصفا در سال هایی که از 1393 تا امروز در بازارهای مالی، سبدگردانی، تحلیل و مشاوره فعالیت کرده ام، بارها دیده ام که خیلی از افراد بدون شناخت درست از این دو مدل، فقط بر اساس حرف دیگران تصمیم گرفته اند. نتیجه هم اغلب یا ناامیدی بوده یا انتخابی که با نیاز واقعی خودشان سازگار نبوده است.

در این مطلب می خواهم دقیق و ساده توضیح بدهم که سود سهام سرمایه محور و نقدی محور چیست، چه مزایا و معایبی دارد، برای چه کسانی مناسب تر است و در نهایت چطور باید بین این دو رویکرد انتخاب کرد.

سود سهام سرمایه محور یعنی چه

وقتی از سود سرمایه محور صحبت می کنیم، منظور سودی است که بیشتر از محل رشد قیمت دارایی ایجاد می شود، نه از محل پرداخت نقدی منظم.

مثلا شما سهام یک شرکت را می خرید به این امید که ارزش شرکت در آینده بیشتر شود، سودآوری اش رشد کند، بازار به آن ارزش بالاتری بدهد و در نتیجه قیمت سهم بالا برود. در این حالت، سود اصلی شما زمانی محقق می شود که سهم را با قیمت بالاتر بفروشید.

برای مثال فرض کنید سهمی را 100 میلیون تومان می خرید و بعد از یک سال ارزش آن به 150 میلیون تومان می رسد. اگر شرکت در این مدت سود نقدی خاصی نداده باشد، اما قیمت رشد کرده باشد، شما یک سرمایه گذاری سرمایه محور داشته اید.

در بازار ارز دیجیتال هم همین منطق بسیار رایج است. خیلی از افراد کوینی را می خرند نه برای دریافت پرداختی دوره ای، بلکه فقط به خاطر احتمال رشد قیمت آن در آینده.

سود سهام نقدی محور یعنی چه

در مدل نقدی محور، تمرکز اصلی سرمایه گذار روی دریافت جریان نقدی منظم است. یعنی فرد بیشتر به این توجه دارد که دارایی یا سهم او چه میزان سود نقدی در بازه های زمانی مشخص پرداخت می کند.

در بورس ایران، این موضوع بیشتر در مورد شرکت هایی مطرح است که هر سال بخشی از سود خود را بین سهامداران تقسیم می کنند. بعضی از سرمایه گذاران عمدا سراغ چنین شرکت هایی می روند چون برایشان مهم است که از سرمایه گذاری خود، دریافتی نقدی داشته باشند.

مثلا شما سهام شرکتی را می خرید که هر سال درصد مناسبی از سود را تقسیم می کند. اگر قیمت سهم خیلی رشد نکند اما شما هر سال مبلغ مشخصی سود نقدی دریافت کنید، این سرمایه گذاری بیشتر نقدی محور است.

تفاوت اصلی بین سود سرمایه محور و نقدی محور

تفاوت اصلی این دو فقط در شکل سود نیست، بلکه در فلسفه سرمایه گذاری است.

در رویکرد سرمایه محور، شما بیشتر به آینده نگاه می کنید. حاضر هستید امروز سود نقدی کمتری بگیرید یا حتی اصلا نگیرید، اما در عوض انتظار دارید ارزش دارایی شما در بلندمدت بیشتر شود.

در رویکرد نقدی محور، شما بیشتر به جریان پولی فعلی توجه دارید. یعنی ترجیح می دهید سرمایه شما در بازه های زمانی مشخص برایتان درآمد ایجاد کند، حتی اگر رشد قیمت دارایی خیلی چشمگیر نباشد.

این تفاوت، روی انتخاب سهم، مدت نگهداری، میزان ریسک پذیری و حتی سبک ذهنی سرمایه گذار اثر مستقیم دارد.

مزایای سود سرمایه محور

امکان رشد بیشتر سرمایه در بلندمدت

مهم ترین مزیت رویکرد سرمایه محور این است که اگر انتخاب شما درست باشد، می تواند رشد قابل توجهی برای اصل سرمایه ایجاد کند. بسیاری از ثروت های بزرگ در بازارهای مالی از محل دریافت سود نقدی ساخته نشده اند، بلکه از محل رشد قیمت دارایی ها شکل گرفته اند.

شرکت هایی که سود خود را بین سهامداران تقسیم نمی کنند و آن را صرف توسعه، سرمایه گذاری مجدد، افزایش ظرفیت تولید یا ورود به بازارهای جدید می کنند، در بعضی شرایط می توانند ارزش بیشتری خلق کنند.

بهره مندی از سود مرکب

وقتی سود نقدی دریافت نمی کنید و شرکت یا دارایی در حال رشد است، عملا اثر سود مرکب قوی تر می شود. چون ارزش کل سرمایه شما روی پایه بزرگ تری رشد می کند.

در تجربه من، بسیاری از سرمایه گذاران تازه کار اثر سود مرکب را دست کم می گیرند. در حالی که در سرمایه گذاری های چندساله، همین موضوع می تواند تفاوت بسیار بزرگی در نتیجه نهایی ایجاد کند.

مناسب برای افراد بلندمدت

کسانی که افق سرمایه گذاری بلندتر دارند، معمولا از رویکرد سرمایه محور بیشتر بهره می برند. این افراد نیاز فوری به پول نقد ندارند و می توانند نوسانات کوتاه مدت را تحمل کنند.

انعطاف بیشتر در زمان شناسایی سود

در سود سرمایه محور، شما معمولا زمان فروش را خودتان تعیین می کنید. یعنی تا وقتی دارایی را نفروخته اید، سود یا زیان نهایی قطعی نشده است. این موضوع می تواند از نظر زمان بندی تصمیم گیری یک مزیت باشد.

معایب سود سرمایه محور

وابستگی زیاد به شرایط بازار

بزرگ ترین ایراد این مدل آن است که سود شما به شدت به قیمت بازار وابسته است. ممکن است شرکتی عالی باشد، اما بازار برای مدتی به آن توجه نکند یا شرایط کلی اقتصاد باعث افت قیمت ها شود.

یعنی حتی اگر از نظر بنیادی انتخاب خوبی کرده باشید، باز هم ممکن است در کوتاه مدت بازده دلخواه را نبینید.

نبود جریان نقدی منظم

برای کسانی که به درآمد ماهانه یا سالانه نیاز دارند، سود سرمایه محور همیشه مناسب نیست. چون ممکن است دارایی شما روی کاغذ رشد کرده باشد اما تا زمانی که نفروشید، پولی وارد حسابتان نمی شود.

فشار روانی بیشتر

واقعیت این است که سرمایه گذاری سرمایه محور نیاز به صبر، کنترل هیجان و درک درست از نوسانات دارد. بسیاری از افراد وقتی قیمت دارایی رشد می کند خوشحال می شوند و وقتی افت می کند، بدون برنامه تصمیم می گیرند. این مدل برای همه مناسب نیست.

ریسک ارزش گذاری اشتباه

گاهی سرمایه گذار سهم یا دارایی را با این فرض می خرد که در آینده رشد زیادی می کند، اما این پیش بینی از ابتدا اشتباه بوده است. در این صورت نه سود نقدی گرفته و نه رشد قیمتی اتفاق افتاده است.

مزایای سود نقدی محور

ایجاد جریان نقدی واقعی

مهم ترین مزیت سود نقدی محور این است که سرمایه گذار واقعا پول دریافت می کند. این موضوع برای خیلی از افراد، مخصوصا کسانی که می خواهند از سرمایه گذاری خود درآمد جانبی داشته باشند، اهمیت زیادی دارد.

مثلا فردی که بازنشسته شده یا بخشی از هزینه های زندگی خود را از بازار مالی تامین می کند، معمولا به این مدل علاقه بیشتری دارد.

احساس اطمینان بیشتر

برای خیلی از مردم، دریافت سود نقدی باعث می شود حس کنند سرمایه گذاری شان ملموس تر و واقعی تر است. چون فقط روی رشد عددی دارایی حساب نکرده اند و بخشی از بازده را عملا دریافت کرده اند.

کاهش وابستگی روانی به نوسان قیمت

وقتی یک سهم یا دارایی به طور منظم سود نقدی می دهد، سرمایه گذار معمولا کمتر اسیر نوسانات روزانه قیمت می شود. چون می داند بخشی از بازده او از مسیر دیگری تامین می شود.

مناسب برای افراد محافظه کارتر

در تجربه کاری من، افرادی که ریسک پذیری پایین تری دارند یا تازه وارد بازار شده اند، معمولا با رویکرد نقدی محور احساس راحتی بیشتری می کنند. البته این به معنی بدون ریسک بودن این مدل نیست، اما از نظر ذهنی برای بعضی افراد قابل پذیرش تر است.

معایب سود نقدی محور

محدود شدن رشد سرمایه

شرکتی که بخش بزرگی از سود خود را تقسیم می کند، طبیعتا منابع کمتری برای توسعه و سرمایه گذاری مجدد در اختیار دارد. در نتیجه ممکن است رشد بلندمدت آن کمتر از شرکتی باشد که سود را نگه می دارد و دوباره در کسب و کار تزریق می کند.

احتمال جذابیت ظاهری و تصمیم اشتباه

بعضی از سرمایه گذاران فقط با دیدن سود نقدی بالا جذب یک سهم می شوند، بدون اینکه کیفیت سود، پایداری آن یا وضعیت کلی شرکت را بررسی کنند. این یکی از اشتباهات رایج است.

گاهی شرکتی سود نقدی خوبی می دهد، اما آینده روشنی ندارد یا سود آن تکرارپذیر نیست. در این شرایط، نگاه صرف به سود نقدی می تواند گمراه کننده باشد.

تاثیر تورم بر ارزش سود نقدی

در اقتصاد ایران، تورم یک عامل بسیار مهم است. اگر شما سود نقدی دریافت کنید اما این سود نتواند از تورم جلو بزند، در عمل قدرت خرید واقعی شما کاهش پیدا می کند.

پس صرف نقدی بودن سود، به خودی خود مزیت قطعی نیست. باید دید این سود در برابر تورم و کاهش ارزش پول چه جایگاهی دارد.

احتمال افت قیمت پس از تقسیم سود

در بورس، بعد از مجمع و تقسیم سود، قیمت سهم معمولا به اندازه سود تقسیمی تعدیل می شود. این نکته را خیلی ها نادیده می گیرند و فکر می کنند سود نقدی یک درآمد اضافه و بدون اثر است. در حالی که در بسیاری از موارد، بخشی از ارزش از قیمت سهم به شکل نقدی منتقل می شود.

کدام مدل برای مردم عادی ایرانی مناسب تر است

این سوال جواب یکسان برای همه ندارد. چون انتخاب بین سرمایه محور و نقدی محور، کاملا به شرایط فرد بستگی دارد.

اگر شما درآمد ثابت دارید، به پول سرمایه گذاری شده در کوتاه مدت نیاز ندارید، نگاه بلندمدت دارید و تحمل نوسان برایتان ممکن است، رویکرد سرمایه محور می تواند گزینه بهتری باشد.

اگر هدفتان ایجاد جریان نقدی است، به درآمد دوره ای نیاز دارید، ریسک پذیری کمتری دارید یا می خواهید بخشی از هزینه های زندگی را از سرمایه گذاری تامین کنید، مدل نقدی محور می تواند منطقی تر باشد.

اما تجربه من نشان داده که برای بسیاری از افراد، بهترین راه افراط در هیچ کدام نیست. ترکیب هوشمندانه این دو نگاه، اغلب نتیجه متعادل تری می دهد.

یک مثال ساده برای درک بهتر

فرض کنید دو شرکت دارید.

شرکت اول هر سال سود زیادی تقسیم می کند، اما رشد عملیاتی آن کند است. قیمت سهم هم معمولا رشد خیلی بالایی ندارد.

شرکت دوم سود کمی تقسیم می کند یا اصلا تقسیم نمی کند، اما هر سال در حال توسعه است و بازار انتظار رشد بیشتری از آن دارد.

اگر شما فردی باشید که هر سال به بخشی از بازده نیاز دارید، شرکت اول برایتان جذاب تر است.

اما اگر بتوانید چند سال صبر کنید و هدفتان بزرگ شدن اصل سرمایه باشد، شرکت دوم ممکن است گزینه بهتری باشد.

نکته مهم این است که هیچ کدام ذاتا خوب یا بد نیستند. خوب یا بد بودن هر کدام به تناسب آن با هدف شما برمی گردد.

اشتباهات رایج در انتخاب بین این دو مدل

تمرکز فقط روی درصد سود نقدی

بعضی افراد فقط می پرسند کدام سهم سود بیشتری می دهد. این سوال ناقص است. باید پرسید این سود از چه منبعی آمده، چقدر پایدار است، آینده شرکت چیست و آیا قیمت فعلی سهم منطقی است یا نه.

بی توجهی به تورم

در ایران نمی شود بدون در نظر گرفتن تورم درباره سود نقدی یا رشد سرمایه تصمیم گرفت. ممکن است شما سود نقدی بگیرید، اما در عمل از تورم عقب بمانید.

نادیده گرفتن نیاز شخصی به نقدینگی

فردی که در شش ماه آینده به پول نیاز دارد، نباید با منطق یک سرمایه گذار پنج ساله تصمیم بگیرد. این اشتباه بسیار رایج است.

تصمیم گیری بر اساس جو بازار

گاهی در یک دوره، همه از سهام رشدی حرف می زنند و گاهی همه دنبال سهم های سودده می روند. تصمیم درست باید بر اساس تحلیل، هدف و شرایط شخصی باشد، نه موج بازار.

در بورس ایران کدام رویکرد پرکاربردتر است

در بورس ایران هر دو رویکرد طرفدار دارد، اما به خاطر ساختار اقتصادی، تورم، رفتار سرمایه گذاران و مدل فعالیت شرکت ها، معمولا نگاه کوتاه مدت و توجه به سود نقدی در بین بخش زیادی از مردم بیشتر دیده می شود.

با این حال، در بسیاری از دوره ها، بازده اصلی بازار از محل رشد قیمت سهم ها بوده است، نه فقط سود تقسیمی. برای همین کسی که فقط روی سود نقدی تمرکز می کند، ممکن است بخش مهمی از فرصت های بازار را از دست بدهد.

از طرف دیگر، در بعضی صنایع بورس ایران، سود نقدی واقعا نقش مهمی در جذابیت سهم دارد. بنابراین تحلیل باید صنعت محور و شرکت محور باشد، نه صرفا بر اساس یک فرمول ثابت.

در ارز دیجیتال این موضوع چگونه دیده می شود

در بازار ارز دیجیتال، نگاه سرمایه محور بسیار پررنگ تر است. بیشتر افراد به امید رشد قیمت وارد می شوند. البته در بعضی پروژه ها، مدل هایی شبیه درآمد غیرفعال، استیکینگ یا توزیع پاداش هم وجود دارد، اما همچنان ماهیت غالب بازار، رشد سرمایه است.

اینجا ریسک ها هم بیشتر است. چون ممکن است دارایی ای که سود نقدی مشخصی ندارد، فقط بر پایه امید به رشد خریده شود و در نهایت آن رشد هم محقق نشود. برای همین در ارز دیجیتال، نیاز به تحلیل، مدیریت ریسک و انتخاب حرفه ای دوچندان می شود.

جمع بندی نهایی

اگر بخواهم خلاصه و شفاف بگویم، سود سرمایه محور برای کسانی مناسب تر است که به دنبال رشد بلندمدت اصل سرمایه هستند، صبر بیشتری دارند و می توانند نوسانات بازار را تحمل کنند.

سود نقدی محور برای کسانی مناسب تر است که به جریان نقدی واقعی نیاز دارند، محافظه کارتر هستند یا می خواهند از سرمایه گذاری خود درآمد دوره ای بگیرند.

هیچ کدام به طور مطلق بهتر نیست. انتخاب درست به این بستگی دارد که هدف شما چیست، افق زمانی تان چقدر است، چقدر ریسک را می پذیرید و آیا به پول نقد در طول مسیر نیاز دارید یا نه.

من همیشه به مخاطبانم گفته ام که سرمایه گذاری خوب، فقط انتخاب یک دارایی خوب نیست. سرمایه گذاری خوب یعنی انتخابی که با زندگی، نیاز، شخصیت و هدف مالی شما هماهنگ باشد.

خدمات ما

اگر می خواهید سرمایه گذاری در بازارهای مالی را با رویکرد حرفه ای تر، مدیریت ریسک بهتر و متناسب با هدف خودتان جلو ببرید، در تیم ما این خدمات ارائه می شود:

سبدگردانی بورس:

https://farshadmosaffa.ir/product/1445171

سبدگردانی ارز دیجیتال:

https://farshadmosaffa.ir/product/1445173

همچنین در تیم فرشاد مصفا، خدمات استارتاپ حقوقی برای مشاوره و وکالت نیز ارائه می شود:

https://farshadmosaffa.ir/product/1650033/