بازارها کار نمی‌کنند ، رویا فروشی رونق می‌گیرد

مقدمه

وقتی بازارها وظیفه واقعی خودشان را انجام نمی‌دهند، یک اتفاق خطرناک اما قابل پیش بینی رخ می‌دهد: رویا فروشی جای تحلیل را می‌گیرد. در این فضا، نه سرمایه گذار آگاه رشد می‌کند و نه اقتصاد سالم می‌ماند. تجربه شخصی من از سال 93 تا امروز در بازارهای مالی ایران نشان می‌دهد هر جا بازار از کارکرد اصلی خود فاصله گرفته، سیل وعده ها، امیدهای کاذب و نسخه های فوری ثروتمند شدن به راه افتاده است.

این مقاله برای مردم عادی نوشته شده؛ برای کسی که می‌خواهد بفهمد چرا در دوره هایی که همه از سودهای بزرگ حرف می‌زنند، نتیجه اغلب ضرر، ناامیدی و بی اعتمادی است.

کارکرد واقعی بازار چیست؟

بازار مالی در ذات خود یک ابزار است. ابزاری برای تخصیص بهینه سرمایه، کشف قیمت و انتقال ریسک. بازار سالم قرار نیست همه را ثروتمند کند، قرار است سرمایه را به سمت فعالیت مولد هدایت کند.

وقتی این سه کارکرد مختل می‌شود، بازار فقط اسم بازار را یدک می‌کشد.

کشف قیمت وقتی مختل می‌شود

در شرایط تورمی و دستکاری شده، قیمت دیگر نتیجه عرضه و تقاضای واقعی نیست. قیمت تبدیل می‌شود به نتیجه شایعه، کانال تلگرامی، سیگنال فروشی و تصمیمات ناگهانی سیاستگذار.

در این فضا تحلیل بنیادی بی ارزش جلوه داده می‌شود و هیجان جای منطق را می‌گیرد.

تخصیص سرمایه وقتی منحرف می‌شود

به جای اینکه پول به سمت تولید، بهره وری و نوآوری برود، به سمت دارایی هایی می‌رود که فقط قرار است گران تر شوند. نه ارزشی خلق می‌شود، نه اشتغالی پایدار شکل می‌گیرد.

مدیریت ریسک وقتی حذف می‌شود

در بازار ناسالم، همه به دنبال سود حداکثری هستند بدون درک ریسک. جمله هایی مثل «این دیگه ریزش نداره» یا «این سهم تضمینیه» نشانه حذف کامل مفهوم ریسک است.

چرا وقتی بازار کار نمی‌کند، رویا فروشی رشد می‌کند؟

خلأ تحلیل همیشه با توهم پر می‌شود. وقتی بازار شفاف نباشد، آموزش مالی ضعیف باشد و اعتماد عمومی آسیب ببیند، رویا فروشی بهترین مدل کسب و کار می‌شود.

مردم دنبال امید هستند نه واقعیت

در اقتصادی که قدرت خرید هر سال کاهش می‌یابد، مردم بیشتر از تحلیل به دنبال امید هستند. رویا فروش دقیقا همین نقطه را هدف می‌گیرد.

قول سودهای بزرگ، سریع و بدون ریسک، جذاب تر از توضیح آرام و واقع گرایانه است.

شبکه های اجتماعی سوخت رویا فروشی هستند

در فضای شبکه های اجتماعی، کسی که آرام حرف بزند دیده نمی‌شود. کسی دیده می‌شود که فریاد بزند، اغراق کند و موفقیت را نمایشی نشان دهد.

نتیجه این می‌شود که تحلیلگر واقعی منزوی می‌شود و شو من های مالی قهرمان می‌شوند.

نبود نظارت حرفه ای

وقتی چارچوب حقوقی و نظارتی شفاف نباشد، هر کسی می‌تواند خود را استاد بازار معرفی کند. تجربه شخصی ما در تیم حقوقی نشان داده حجم پرونده های کلاهبرداری مالی مستقیم با همین خلأ مرتبط است.

تفاوت بازار سالم با بازار رویا فروش

بازار سالم خسته کننده است. سودهای کوچک اما پایدار دارد. بازار ناسالم هیجان انگیز است و پر از داستان های یک شبه.

در بازار سالم، ثروت ساخته می‌شود. در بازار ناسالم، ثروت جابجا می‌شود و اغلب از جیب مردم عادی به جیب حرفه ای های رویا فروشی.

نقش تصمیمات اقتصادی غلط

تصمیمات اشتباه سیاستگذار، خاک حاصلخیز رویا فروشی است. قیمت گذاری دستوری، سرکوب نرخ بهره، مداخله های ناگهانی و بی ثباتی قوانین، همه باعث می‌شوند بازار از تحلیل پذیر بودن خارج شود.

وقتی آینده قابل پیش بینی نیست، شایعه از تحلیل جلو می‌زند.

چرا مردم عادی بیشترین آسیب را می‌بینند؟

چون مردم عادی آخرین حلقه زنجیره هستند. آن ها نه دسترسی اطلاعاتی دارند، نه ابزار پوشش ریسک، نه امکان خروج سریع.

معمولا بعد از اینکه بازار توسط حرفه ای ها تخلیه می‌شود، مردم با امید وارد می‌شوند.

تجربه شخصی من از بازارهای مالی

از سال 93 که به صورت حرفه ای وارد بازار شدم، بارها این چرخه را دیده ام. بورس، ارز، طلا، رمزارز. ابزار فرق کرده اما الگو ثابت مانده است.

هر جا آموزش جای خود را به هیجان داده، هر جا مدیریت سرمایه مسخره شده، پایانش دردناک بوده است.

مدیریت دارایی در مقابل رویا فروشی

مدیریت دارایی یعنی پذیرفتن محدودیت ها. یعنی قبول کنیم بازار همیشه سود نمی‌دهد. یعنی اول حفظ سرمایه، بعد رشد.

این دقیقا نقطه ای است که با رویا فروشی تضاد دارد. چون رویا فروش از صبر و انضباط بدش می‌آید.

چرا ما روی سبدگردانی تاکید داریم؟

چون سبدگردانی یعنی تصمیم گیری بر اساس داده، تجربه و مدیریت ریسک. یعنی نه هیجان، نه تعصب، نه وعده.

ما در تیم خودمان هیچ وقت سود تضمینی نمی‌دهیم. چون بازار تضمین ندارد. اما فرآیند داریم و فرآیند قابل دفاع است.

نقش تیم حقوقی در اعتماد سازی

یکی از تفاوت های جدی ما، حضور استارتاپ حقوقی در کنار تیم مالی است. این یعنی شفافیت، قرارداد روشن و پاسخگویی.

بازاری که اعتماد ندارد، محکوم به رویا فروشی است. اعتماد بدون چارچوب حقوقی شکل نمی‌گیرد.

جمع بندی

وقتی بازارها کار نمی‌کنند، مردم مقصر نیستند. سیستم مقصر است. اما آگاه شدن، انتخاب درست و فاصله گرفتن از وعده های غیرواقعی، تنها راه بقاست.

بازار جای رویا نیست. جای تصمیم است.

خدمات تیم فرشاد مصفا

اگر به دنبال مدیریت حرفه ای دارایی خود هستید، می توانید از خدمات تخصصی سبدگردانی ما استفاده کنید:

• سبدگردانی بورس
• سبدگردانی طلا
• سبدگردانی ارز دیجیتال

همچنین در تیم ما یک استارتاپ حقوقی فعال است که خدمات مشاوره و وکالت را با نگاه اقتصادی برای کسب و کارها و افراد ارائه می دهد.

نویسنده: فرشاد مصفا

کارشناس ارشد مدیریت کارآفرینی از دانشگاه تهران

موسس تیم سبدگردانی و استارتاپ حقوقی در زمینه مشاوره و وکالت

با بیش از ده سال سابقه فعالیت در بازار بورس، طلا و ارز دیجیتال

اینستاگرام: https://www.instagram.com/farshadmosaffa/

یوتیوب: https://youtube.com/@farshadmosaffa

لینکدین: https://www.linkedin.com/in/farshad-mosaffa

توییتر (X): https://x.com/FarshadMosaffa