0
خلاصه هنر خرج کردن پول (The Art of Spending Money) مورگان هاوزل
منتشر شده در 1404/09/11
در سال های اخیر یک سوال به شکل جدی در ذهن بسیاری از افراد شکل گرفته است: پول را چطور باید خرج کرد تا نتیجه اش نه پشیمانی باشد و نه احساس عقب ماندگی از دیگران؟
با وجود تورم، نوسان قیمت ها، فشار اجتماعی و مقایسه های پایان ناپذیر در شبکه های اجتماعی، بحث خرج کردن پول از یک موضوع ساده به یک موضوع عمیقا رفتاری و روان شناختی تبدیل شده است.
مورگان هاوزل در کتاب هنر خرج کردن پول یک حقیقت مهم را روشن می کند: خرج کردن پول یک فرمول ریاضی یا اقتصادی نیست، بلکه یک فرآیند روان شناختی است که اگر درست فهمیده نشود، می تواند انسان را حتی در بالاترین سطح درآمد هم ناراضی نگه دارد.
در این مقاله، هم خلاصه کتاب را می خوانید و هم بخش هایی از تجربه من فرشاد مصفا، در کار با مردم عادی و سرمایه گذاران در ایران. هدف این است که خواننده در نهایت بفهمد چگونه می توان پول را طوری خرج کرد که واقعا کیفیت زندگی را بهتر کند.
پول همه مشکلات را حل نمی کند
هاوزل می گوید بسیاری از مردم وقتی احساس ناراحتی یا نارضایتی دارند، به صورت غریزی فرض می کنند که مشکل، کمبود پول است.
دلیل این فرض ساده است: پول قابل اندازه گیری است.
می شود پیشرفتش را دید و می شود با دیگران مقایسه اش کرد.
اما واقعیت این است که بسیاری از مشکلات زندگی ریشه در موارد دیگری دارد:
شغل اشتباه
روابط ضعیف
نداشتن معنا در زندگی
سلامت ذهنی نامتعادل
پول می تواند بعضی از این مسائل را بهتر کند، ولی نمی تواند جایگزین آنها شود. اگر انسان بخواهد خلا های روحی خود را با پول پر کند، وارد چرخه خرج کردن های بی هدف می شود.
دام دو برابر بیشتر
یکی از مهم ترین بخش های کتاب، رفتار مغز ما در برابر پول است.
بدون توجه به میزان درآمد، تقریبا همه فکر می کنند اگر دو برابر پول الان را داشتند، همه چیز بهتر می شد.
این رفتار یک واکنش طبیعی مغز است.
مغز ما از داشتن پول زیاد لذت نمی برد.
از رشد لذت می برد.
یعنی از اینکه عدد در حال افزایش باشد.
در واقع کسی که 100 میلیون دارد اما پولش در حال رشد است، اغلب احساس بهتری دارد از کسی که 2 میلیارد دارد، اما رشدش صفر است.
در ایران این موضوع شدیدتر است.
تورم باعث می شود مردم دائما احساس کنند کم دارند، حتی اگر نسبت به بقیه وضع مالی خوبی داشته باشند. این احساس عقب ماندگی باعث می شود افراد خرج هایی انجام دهند که هدف شان رفع استرس و اثبات خود است.
گذشته و هویت ما چطور خرج کردن را شکل می دهد
یکی از نکته های مهم هاوزل این است که خرج کردن ما به گذشته ما گره خورده است.
کسانی که در کودکی یا نوجوانی فقر دیده اند، ممکن است در بزرگسالی خرج های نمایشی انجام دهند تا حس تحقیر گذشته را جبران کنند.
کسانی که خانواده ای آرام و بی دغدغه داشته اند، ممکن است اصلا علاقه ای به نمایش نداشته باشند.
این رفتار ها کاملا ناخودآگاه است.
در ایران نیز نمونه های زیادی از این رفتار وجود دارد. افراد پس از یک دوره کسب درآمد سریع در بازار طلا یا ارز یا بورس، ناگهان سطح مصرف شان را چند برابر می کنند، نه برای نیاز بلکه برای ترمیم تصویری که از خود دارند.
ما اغلب خود محصول را نمی خواهیم، تحسین را می خواهیم
یکی از بخش های بسیار دقیق کتاب این است که مردم تصور می کنند چیز های بهتر می خواهند:
ماشین لوکس
خانه بزرگ تر
سفر های گران
اما در واقعیت، آنچه می خواهند تحسین و احترام است.
اگر در جزیره زندگی می کردیم، این خرج ها بی معنی می شد.
سوال مهم این است:
اگر هیچ کس مرا ندید، این خرید را انجام می دهم؟
اگر جواب نه باشد، خرید برای نیاز نیست.
برای دیده شدن است.
خانه و ماشین بزرگ تر؛ چرا آرام نمی شویم؟
هاوزل اشاره می کند بسیاری از افراد ثروتمند پس از خرید خانه های بزرگ احساس خوشبختی نمی کنند.
چرا؟
چون خانه بزرگ تر = کار و هزینه بیشتر
چون پله مقایسه بالا می رود
چون آرامش کمتر می شود
در ایران نیز خانه بزرگ تر و ماشین گران تر معمولا باعث افزایش توقعات اجتماعی، فشار مالی و مقایسه بی پایان می شود.
هزینه پنهان ثروت؛ بدهی اجتماعی
یک مفهوم بسیار مهم در کتاب، بدهی اجتماعی است.
یعنی دیگران از شما انتظار خرج کردن پیدا می کنند.
این موضوع برای افراد پردرآمد یا کسانی که رشد مالی ناگهانی داشته اند، کاملا قابل لمس است.
در ایران این موارد زیاد دیده می شود:
وقتی وضع مالی کسی خوب می شود، دوستان انتظار دارند او حساب کند
خانواده توقع کمک مالی دارد
افراد تصور می کنند او باید خرج بیشتری در جمع ها بکند
این موضوع هزینه واقعی است، اما در هیچ حساب دفتری ثبت نمی شود.
مقایسه؛ بزرگ ترین منبع نارضایتی مالی
شبکه های اجتماعی باعث شده مقایسه کردن به بخشی از زندگی تبدیل شود.
هرکس زندگی دیگران را می بیند، نه زندگی واقعی خود را.
این مقایسه بی انتها، باعث خرج های نسنجیده می شود.
کسانی که درآمد خوبی دارند، وقتی مقایسه می کنند، باز هم احساس کمبود می کنند.
همین حس باعث می شود انسان به سمت خرید های غیرضروری برود.
استقلال مالی؛ تنها چیزی که پول واقعا می تواند بخرد
هاوزل می گوید از میان همه چیزهایی که مردم تصور می کنند پول می تواند بخرد، فقط یک چیز واقعی است:
آزادی.
آزادی یعنی:
اینکه با چه کسی کار کنیم
کی کار کنیم
کجا زندگی کنیم
و چه سبکی از زندگی را انتخاب کنیم
در تجربه من در سبدگردانی نیز وقتی افراد آرام می شوند که احساس کنند قدرت تصمیم گیری دارند، نه اینکه کالا های بیشتر خریده اند.
حباب فروتنانه؛ زندگی در محدوده خانه خود
هاوزل توصیه می کند که انسان ها باید در یک حباب فروتنانه زندگی کنند.
یعنی معیار های مالی زندگی را فقط از درون خانواده خود بسنجند، نه از اجتماع.
وقتی سطح توقع از بیرون جدا می شود، زندگی بسیار ساده تر و کم استرس تر می شود.
در ایران، که فشار مقایسه و چشم و هم چشمی بسیار شدید است، این توصیه ارزش بالایی دارد.
پس انداز یا خرج؟ تعادل کجاست؟
هاوزل هشدار می دهد که پس انداز افراطی هم مشکل ساز می شود.
افرادی که تمام زندگی صرفه جویی کرده اند، در سنین بالاتر قادر نیستند از پول خود استفاده کنند، چون لذت آنها از دیدن افزایش عدد است نه تجربه زندگی.
سوال اصلی این است:
آیا خرج امروز آینده را خراب می کند؟
اگر نه، خرج کردن منطقی است.
اگر آینده را ضعیف می کند، خرج نباید انجام شود.
تعادل همین جاست.
پول ابزار است، نه معیار ارزش
پول نباید شخصیت ما را تعریف کند.
پول ابزاری برای بهتر کردن زندگی است.
وقتی پول تبدیل به معیار ارزش می شود، انسان وارد چرخه بی پایان مقایسه و ناامیدی می شود.
خرج کردن خوب یعنی:
بهبود کیفیت زندگی،
نه نمایش زندگی.
جمع بندی
کتاب هنر خرج کردن پول یک پیام اصلی دارد:
پول فقط زمانی درست خرج می شود که نتیجه آن آرامش، رضایتمندی و استقلال واقعی باشد.
خرج کردن برای مقایسه یا دیده شدن، احساس خلا را بیشتر می کند.
خرج کردن برای آرامش، زمان، تجربه، سلامت و نزدیکی با خانواده، زندگی را بهتر می کند.
هدف پول داشتن زندگی بهتر است.
نه اینکه صرفا چیز های بیشتر داشته باشیم.
خدمات تیم فرشاد مصفا
اگر به دنبال مدیریت حرفه ای دارایی خود هستید، می توانید از خدمات تخصصی سبدگردانی ما استفاده کنید:
همچنین در تیم ما یک استارتاپ حقوقی فعال است که خدمات مشاوره و وکالت را با نگاه اقتصادی برای کسب و کارها و افراد ارائه می دهد.
نویسنده: فرشاد مصفا
کارشناس ارشد مدیریت کارآفرینی از دانشگاه تهران
موسس تیم سبدگردانی و استارتاپ حقوقی در زمینه مشاوره و وکالت
با بیش از ده سال سابقه فعالیت در بازار بورس، طلا و ارز دیجیتال
اینستاگرام: https://www.instagram.com/farshadmosaffa/
یوتیوب: https://youtube.com/@farshadmosaffa
لینکدین: https://www.linkedin.com/in/farshad-mosaffa
توییتر (X): https://x.com/FarshadMosaffa